Việt Nam có một vườn cây đặc biệt ở nơi mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình 15 - 22 độ C, nằm ở độ cao hơn 1.500m: Địa hình hiếm có, 40 ha cây cổ thụ, nhiều cây 300 tuổi được công nhận di sản

Nhắc tới Tà Xùa, nhiều người lập tức nghĩ tới những biển mây trắng trải dưới chân hay cung đường “sống lưng khủng long” nổi tiếng. Thế nhưng, sâu hơn trong vùng núi này còn có một cảnh quan ít quen thuộc hơn: những khu, vườn chè Shan tuyết với thân cây lớn, sần sùi, phủ rêu, cao tới mức người dân phải trèo lên thân và cành để hái búp.

Bản Bẹ, xã Tà Xùa được xem là một trong những vùng chè cổ đặc biệt nhất. Theo Báo Sơn La, khu vực này nằm ở độ cao khoảng 1.600 - 1.800 m so với mực nước biển. Riêng bản Bẹ hiện có khoảng 40 ha chè cổ thụ, phần lớn có tuổi đời 70 - 100 năm, nhiều cây đã tồn tại gần 300 năm. 

Không gian nơi đây cũng khác khá nhiều so với hình dung thông thường về một đồi chè. Thay vì những luống cây thấp được cắt tỉa đồng đều, chè Shan tuyết cổ thụ sinh trưởng thành những cây lớn giữa sườn núi. Nhiều thân cây xù xì, rêu bám quanh gốc và cành, tạo cảm giác giống một khu rừng hay một vườn cây. 

Theo thông tin chính thức của tỉnh Sơn La, Tà Xùa có nền nhiệt khoảng 15-22 độ C, tạo điều kiện thuận lợi cho du lịch nghỉ dưỡng, sinh thái và sự phát triển của chè Shan tuyết. Độ cao lớn, độ ẩm cao cùng tình trạng sương mù thường xuyên cũng tạo nên điều kiện sinh trưởng khá riêng biệt cho giống chè này.

Búp chè Shan tuyết Tà Xùa có kích thước lớn, phía dưới lá phủ lớp lông tơ trắng mịn giống như tuyết. Thông tin từ Báo Sơn La cho biết chính điều kiện quanh năm nhiều mây, độ ẩm cao và không khí mát mẻ đã góp phần tạo nên đặc điểm và hương vị riêng của chè tại đây.

Giá trị của “vương quốc chè” không chỉ nằm ở tuổi đời của cây. Ngày 21/12/2019, Hiệp hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam đã trao bằng công nhận quần thể 200 cây chè Shan tuyết cổ thụ có tuổi đời lên tới 300 năm tại Tà Xùa là Cây Di sản Việt Nam. Theo hồ sơ được Báo Sơn La công bố khi đó, các cây được công nhận có tuổi từ khoảng 100 đến gần 300 năm, chiều cao trung bình trên 5 m, đường kính thân trên 28 cm.

Với người Mông ở Tà Xùa, chè cũng đã gắn với đời sống qua nhiều thế hệ. Những người cao tuổi tại địa phương kể rằng không ai biết chính xác cây chè xuất hiện từ bao giờ. Từ những cây chè mọc tự nhiên trong rừng, người dân lấy hạt về trồng, dần hình thành vùng chè và nghề sao chè truyền thống.

Rời vườn chè, Tà Xùa còn có những địa hình rất khác lạ

Vùng chè cổ thụ có thể trở thành một điểm dừng trong hành trình khám phá Tà Xùa, nhưng cảnh quan xung quanh mới là yếu tố khiến vùng núi này trở thành một trong những điểm đến được chú ý tại Tây Bắc.

Nổi tiếng nhất là “sống lưng khủng long” - một dải sống núi dài và hẹp, hai bên là những sườn dốc đổ xuống thung lũng. Khi biển mây xuất hiện, phần sống núi nhô lên giữa lớp mây trắng tạo nên cảnh tượng đặc biệt, cũng là hình ảnh đã gắn liền với du lịch Tà Xùa nhiều năm qua. Du khách còn có những thảo nguyên ở vùng núi cao, Đỉnh Gió cùng nhiều vị trí có thể nhìn xuống các thung lũng mây. 

Nếu có thêm thời gian, du khách có thể nối hành trình sang Xím Vàng để ngắm ruộng bậc thang. Như vậy, trong cùng một chuyến đi, cảnh quan có thể thay đổi từ rừng chè cổ thụ, biển mây đến sống núi, đồng cỏ và ruộng bậc thang.

Thời điểm được nhiều du khách lựa chọn nhất vẫn là mùa săn mây, thường kéo dài trong những tháng lạnh và đầu xuân. Tuy nhiên, nhờ nền nhiệt tương đối mát, Tà Xùa cũng đang được định hướng phát triển thành điểm nghỉ dưỡng và trải nghiệm thiên nhiên quanh năm, thay vì chỉ phụ thuộc vào một mùa săn mây.

Tà Xùa vừa được vinh danh ở tầm châu Á

Sức hút của vùng núi này mới đây tiếp tục được chú ý sau một dấu mốc quốc tế.

Ngày 27/9/2026, tại lễ trao giải World Travel Awards khu vực châu Á, châu Đại Dương và Ấn Độ Dương tổ chức ở Maldives, Tà Xùa, Sơn La được công bố là “Asia's Leading Emerging Tourism Destination 2026” - Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu châu Á 2026. Danh sách người chiến thắng chính thức của World Travel Awards xác nhận Tà Xùa đứng tên ở hạng mục này trong mùa giải 2026. Đây cũng là kỳ World Travel Awards lần thứ 33.

Trước khi giành chiến thắng, Tà Xùa cạnh tranh với nhiều điểm đến trong khu vực ở cùng hạng mục. Việc một vùng núi vốn nổi tiếng chủ yếu trong cộng đồng săn mây được xướng tên tại giải thưởng quốc tế cho thấy hình ảnh điểm đến này đang mở rộng ra ngoài phạm vi một địa điểm check-in.

Và nếu biển mây hay “sống lưng khủng long” tạo nên những bức ảnh khiến du khách biết tới Tà Xùa, vùng chè Shan tuyết hàng trăm năm tuổi lại kể một câu chuyện khác về nơi này. Giữa độ cao trên 1.500 m, những thân chè đã trải qua hai, ba thế kỷ vẫn tiếp tục ra búp, trở thành một phần cảnh quan, sinh kế và ký ức của vùng núi đang ngày càng được nhiều du khách tìm đến.