Tín hiệu từng báo trước 8 cuộc suy thoái đang trở lại: Fed đã nâng lãi suất 'quá tay'?

Tuần trước, chênh lệch lợi suất giữa trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm và 2 năm có lúc thu hẹp xuống chỉ 17 điểm cơ bản, thấp nhất kể từ đầu năm 2025. Diễn biến này được gọi là đường cong lợi suất phẳng dần.

Nếu lợi suất trái phiếu 10 năm giảm xuống thấp hơn kỳ hạn 2 năm, đường cong sẽ đảo ngược - hiện tượng được giới đầu tư đặc biệt theo dõi vì thường được xem như tín hiệu cảnh báo suy thoái.

Thông thường, nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn khi cho chính phủ vay tiền trong thời gian dài hơn do phải đối mặt với nhiều bất định. Vì vậy, đường cong lợi suất thường dốc lên, với trái phiếu dài hạn có lãi suất cao hơn ngắn hạn.

Khi điều ngược lại xảy ra, thị trường thường đang đặt cược Fed sẽ nâng lãi suất đủ cao để kìm hãm tăng trưởng, trước khi buộc phải hạ lãi suất trở lại khi nền kinh tế suy yếu.

Kể từ năm 1978, đường cong lợi suất 2 năm - 10 năm đảo ngược trung bình khoảng 15 tháng trước khi kinh tế Mỹ rơi vào suy thoái, với khoảng cách dao động từ 6 tháng đến hai năm.

Zach Griffiths, Giám đốc chiến lược vĩ mô tại CreditSights, cho hay: “Việc đường cong lợi suất trai phiếu 2 năm - 10 năm đảo ngược hoặc đi ngang đáng kể khiến người ta phải đặt câu hỏi về quan điểm cho rằng nền kinh tế đang rất mạnh”.

Sự thay đổi trên thị trường diễn ra sau khi Fed tháng này nâng lãi suất lần đầu tiên trong 3 năm và phát tín hiệu có thể tiếp tục thắt chặt chính sách. Hiện lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 2 năm quanh 4,9%, trong khi kỳ hạn 10 năm khoảng 5,2%. Lợi suất 10 năm đang gần mức cao nhất kể từ năm 2007.

Trước cuộc họp tháng 9 của Fed, lợi suất dài hạn từng tăng mạnh do nhà đầu tư lo ngại lạm phát và khả năng ngân hàng trung ương mất uy tín trong kiểm soát giá cả. Tuy nhiên, sau lần tăng lãi suất mới nhất, trái phiếu ngắn hạn dẫn đầu đà tăng. Thị trường hiện đặt cược Fed sẽ tăng tương đương ít nhất 3 lần, mỗi lần 0,25 điểm phần trăm, trong vòng một năm tới. Điều này khiến chênh lệch giữa lợi suất ngắn và dài hạn nhanh chóng thu hẹp.

Ed Al-Hussainy, quản lý danh mục tại Columbia Threadneedle, cho biết đang chuẩn bị cho khả năng đường cong 2-10 năm và 5-30 năm đảo ngược trong 6 tháng tới khi Fed tiếp tục nâng lãi suất để hạ nhiệt kinh tế và lạm phát.

Theo ông, một trong những dấu hiệu rõ nhất cho thấy chính sách tiền tệ đang trở nên thắt chặt là đường cong lợi suất ngày càng phẳng và cuối cùng đảo ngược.

Tuy nhiên, không phải tất cả nhà đầu tư đều cho rằng tín hiệu này sắp xuất hiện.

Gennadiy Goldberg, chiến lược gia lãi suất Mỹ tại TD Securities, cho rằng thị trường đã phản ánh trước một lượng đáng kể các đợt tăng lãi suất của Fed. Điều này có thể hạn chế khả năng lợi suất ngắn hạn tiếp tục tăng nhanh hơn lợi suất dài hạn.

Trong khi đó, triển vọng kinh tế hiện cũng chưa cho thấy suy giảm rõ rệt. Các nhà kinh tế gần đây thậm chí nâng dự báo tăng trưởng Mỹ quý III nhờ nhu cầu mạnh hơn.

Dù có lịch sử dự báo khá ấn tượng, đường cong lợi suất đảo ngược không phải công cụ hoàn hảo. Năm 2022, nhiều đường cong lợi suất tại Mỹ đảo chiều và phần lớn nhà kinh tế khi đó dự báo suy thoái sẽ xuất hiện trong vòng 12 tháng. Kịch bản này cuối cùng không xảy ra.

Kinh tế Mỹ vượt qua chiến dịch tăng lãi suất mạnh năm 2022-2023, khủng hoảng ngân hàng khu vực, căng thẳng thương mại toàn cầu và cả cú sốc giá năng lượng gần đây.

Hơn nữa, Fed cũng theo dõi nhiều thước đo khác, trong đó có chênh lệch giữa lợi suất trái phiếu 3 tháng và 10 năm. Đường cong này hiện vẫn tương đối dốc, chưa phát tín hiệu đáng lo ngại tương tự kỳ hạn 2-10 năm.

Tuy nhiên, quá trình “phẳng hóa” đã bắt đầu tác động đến thị trường chứng khoán, đặc biệt là cổ phiếu ngân hàng Mỹ.

Các ngân hàng thường huy động vốn ở kỳ hạn ngắn và cho vay dài hạn. Khi chênh lệch lãi suất giữa hai kỳ hạn thu hẹp, biên lãi ròng của họ chịu sức ép. Chỉ số KBW Bank Index, theo dõi các ngân hàng lớn của Mỹ, tuần trước đã rơi vào vùng điều chỉnh khi giảm 10% từ đỉnh gần nhất.

Diễn biến này đánh dấu sự đảo chiều mạnh trong kỳ vọng thị trường kể từ khi chiến sự Mỹ - Iran bùng phát hồi tháng 2. Trước đó, nhà đầu tư còn đặt cược Fed sẽ liên tục giảm lãi suất, kéo lợi suất ngắn hạn đi xuống. Hiện họ lại chuẩn bị cho hàng loạt đợt tăng lãi suất.

Jamie Patton, đồng Giám đốc lãi suất toàn cầu tại TCW Group, cho rằng nếu đường cong thực sự đảo ngược, thị trường có thể đang phát tín hiệu Fed đã thắt chặt quá mức. Theo bà, điều đó đồng nghĩa ngân hàng trung ương có thể phải “giảm lãi suất mạnh trong tương lai” để sửa sai - một kịch bản không lành mạnh đối với triển vọng kinh tế Mỹ.

Theo Yahoo Finance