Sông băng cuối cùng ở Đông Nam Á có thể biến mất trong hai năm tới

Sông băng thường gợi đến những vùng cực hoặc núi cao lạnh giá, nhưng chúng vẫn tồn tại trên một số dãy núi đủ cao ở khu vực nhiệt đới nóng ẩm.

Khoảng 95% sông băng nhiệt đới trên thế giới nằm ở dãy Andes, tập trung chủ yếu trên những ngọn núi của Peru và kéo dài về phía bắc tới Ecuador, Colombia.

Ở châu Phi, sông băng trên cao nguyên Stanley, nằm gần biên giới Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda, đã mất khoảng 30% diện tích bề mặt kể từ năm 2020. Sự suy giảm nhanh chóng này đang đe dọa nguồn nước của các cộng đồng địa phương.

Tại Đông Nam Á, băng nhiệt đới hiếm hơn nhiều. Những mảng băng cuối cùng còn sót lại nằm trên dãy Sudirman ở vùng Papua, phần thuộc lãnh thổ Indonesia. Đây là những sông băng nhiệt đới duy nhất còn tồn tại trong khu vực.

Một trong số đó là sông băng Carstensz, nằm trên một nhánh của đỉnh Puncak Jaya cao 4.884 m. Người dân địa phương từ lâu gọi lớp băng nơi đây là “tuyết vĩnh cửu”, đồng thời coi nó mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc.

Khoảng 100 năm trước, băng tồn tại quanh năm trên cả 4 đỉnh của dãy núi. Hiện chỉ còn hai mảng băng.

Tính từ thế kỷ 19 đến nay, diện tích băng trên Puncak Jaya đã giảm từ khoảng 1.900 ha xuống chỉ còn 16 ha. Riêng từ năm 2002, lượng băng được cho là đã giảm khoảng 95%.

“Băng sẽ biến mất. Vấn đề không phải là có hay không, mà là khi nào” , Klaus Thymann, nhà thám hiểm người Đan Mạch từng lập bản đồ những sông băng cuối cùng ở Papua, nói với The Guardian . “Và thời điểm đó đang đến rất, rất gần” .

Ông Thymann cảnh báo sự biến mất của lớp “tuyết vĩnh cửu” cho thấy con người có thể làm thay đổi một cảnh quan tưởng như tồn tại mãi mãi chỉ trong khoảng thời gian rất ngắn nếu xét trên thang thời gian địa chất.

Các nhà khoa học dự báo phần băng còn lại có thể biến mất hoàn toàn chỉ trong hai năm tới.

Nguyên nhân tương tự tình trạng đang xảy ra với nhiều sông băng trên thế giới. Khí hậu ấm lên do hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch khiến độ cao mà nước có thể đóng băng ngày càng dịch chuyển lên phía trên sườn núi.

Cuối cùng, ranh giới này có thể lên cao tới mức không còn địa hình đủ lạnh để băng hình thành và duy trì.

Nhiệt độ tăng cũng khiến lượng giáng thủy rơi xuống dưới dạng mưa nhiều hơn thay vì tuyết. Nước mưa làm băng tan nhanh hơn và có thể khiến sông băng mất ổn định, thậm chí sụp đổ.

Hiện tượng này được cho là một trong những yếu tố góp phần vào vụ sông băng sụp đổ nghiêm trọng ở Nepal và trận lũ sau đó vào cuối tháng 8.

Tương lai của những mảng băng cuối cùng tại Papua càng trở nên mong manh khi El Niño trên Thái Bình Dương tiếp tục mạnh lên. Nếu xu hướng hiện tại duy trì, cảnh quan từng được người dân địa phương gọi là “tuyết vĩnh cửu” có thể sớm chỉ còn trong ký ức.