Nước láng giềng Nga phải ‘cầu cứu’ Iran

Tajikistan hiện đang mua dầu và các sản phẩm dầu mỏ từ Iran, mở ra một nguồn năng lượng tiềm năng mới cho một quốc gia vốn từ lâu đã phụ thuộc vào năng lượng Nga.

Bộ Năng lượng và Tài nguyên nước Tajikistan cho biết với hãng tin Asia-Plus rằng việc giao hàng bắt đầu vào cuối tháng 8, sau các cuộc đàm phán giữa 2 nước về việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực dầu khí.

Bộ không tiết lộ khối lượng hàng hóa, điều khoản thương mại hoặc phương thức vận chuyển dầu và các sản phẩm dầu mỏ đến Tajikistan.

Động thái này cũng làm dấy lên những câu hỏi về khả năng Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp đối với việc kinh doanh với Iran, đặc biệt là khi Washington đã tăng cường áp lực lên doanh thu dầu mỏ của Tehran.

Tajikistan đã đề nghị Iran cung cấp tới 2,55 triệu tấn dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ mỗi năm, bao gồm xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay. Tuy nhiên, con số đó thể hiện khối lượng yêu cầu hoặc tiềm năng chứ không phải lượng dầu hiện đang được cung cấp.

Việc chuyển hướng sang nguồn cung từ Iran có thể mang lại cho Tajikistan thêm một lựa chọn khác, mặc dù vấn đề kinh tế và hậu cần trong việc vận chuyển một lượng lớn dầu của Iran đến Tajikistan, một quốc gia không có đường bờ biển, vẫn chưa rõ ràng.

Thỏa thuận dầu mỏ này được ký kết trong bối cảnh Tajikistan tiếp tục đối mặt với sự bất ổn về nguồn cung nhiên liệu từ Nga, quốc gia chiếm hơn 91% lượng nhập khẩu sản phẩm dầu mỏ của nước này trong nửa đầu năm 2026.

Tình trạng thiếu nhiên liệu và các hạn chế xuất khẩu của Nga, cộng thêm các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu của Nga, đã khiến Tajikistan và các quốc gia Trung Á khác phải tìm kiếm các nguồn cung thay thế.

Vào tháng 7, chính quyền Tajikistan cho biết họ đang đàm phán với các nước láng giềng để đảm bảo nguồn cung trong tương lai.

Nhà phân tích chính trị người Tajikistan, Parviz Mullojonov, cho biết việc tìm kiếm nguồn cung cấp từ Iran một phần xuất phát từ nhu cầu đảm bảo các nguồn năng lượng thay thế của Tajikistan.

Việc Iran giao hàng cũng diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Dushanbe và Tehran đang ấm lên trên diện rộng.

"Thông tin Iran bắt đầu bán dầu cho Tajikistan xuất hiện trong bối cảnh quan hệ giữa Dushanbe và Tehran đang ấm lên và 2 bên ngày càng xích lại gần nhau hơn", Edward Lemon, chủ tịch Hiệp hội Oxus về các vấn đề Trung Á, cho biết.

Tajikistan và Iran, hai quốc gia có mối quan hệ ngôn ngữ và lịch sử mật thiết, đã thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1992. Bộ Ngoại giao Tajikistan cho biết kim ngạch thương mại song phương đạt 438 triệu USD vào năm 2025, tăng 28% so với năm trước, và 2 nước đã ký kết hơn 200 thỏa thuận và biên bản ghi nhớ.

Tại cuộc họp của ủy ban liên chính phủ Tajikistan-Iran ở Dushanbe hồi tháng 5, các quan chức đã thảo luận về năng lượng, giao thông vận tải, công nghiệp, đầu tư, khoa học và công nghệ.