Một năm Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam: Xây nền trước khi xây ngành

Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam toạ lạc tại khuôn viên Trường Đại học Việt Đức (VGU) ở TP.HCM chính thức được khai trương vào tháng 10.2025. Ý tưởng thành lập một trung tâm hydrogen xanh được khởi xướng từ Chương trình Thúc đẩy Thị trường Hydrogen Quốc tế (H2Uppp) do Bộ Kinh tế và Năng lượng CHLB Đức (BMWE) hỗ trợ nhằm thúc đẩy và mở rộng thị trường hydrogen xanh ở Việt Nam.

Trung tâm Hydrogen xanh Việt Nam là kết quả của hợp tác công-tư giữa Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức GIZ với trường Đại học Việt-Đức và các đối tác tư nhân. Trong đó, GIZ là đối tác công (đơn vị thực thi đại diện cho chính phủ Đức) và 7 doanh nghiệp tư nhân cùng tham gia đóng góp về cơ sở vật chất, công nghệ, mô hình trình diễn, chuyên môn và tri thức.

Trong một năm đầu hoạt động, Trung tâm đã ký sáu bản ghi nhớ, tổ chức tám hội thảo kỹ thuật và đào tạo cho hơn 250 nhân sự trong ngành năng lượng. Nhìn riêng lẻ, đó là những con số thể hiện sự bận rộn của một trung tâm hoạt động. Nhưng đặt cạnh nhau, tất cả đều hướng tới mục tiêu duy nhất: Hỗ trợ ngành hydrogen xanh Việt Nam có chỗ đứng vững trước khi cất cánh.

Hợp tác - Nền tảng để biến cam kết thành hành động

Trong năm đầu tiên, sáu bản ghi nhớ và hợp đồng giữa các doanh nghiệp trong nhiều mảng khác nhau của ngành công nghiệp hydrogen đã được ký kết ở Trung tâm, xây dựng nền tảng cho những hợp tác dài hạn hơn trong tương lai . Nổi bật nhất có thể kể tới hợp tác giữa Indefol và Infineon để tích hợp công nghệ điện tử công suất vào máy điện phân container 1 MW chạy bằng năng lượng tái tạo, sau đó ký tiếp với TÜV SÜD và DEKRA để chuẩn hóa an toàn, và với Siemens để dựng hệ thống điều khiển SCADA.

Bên cạnh đó là bốn hoạt động đối thoại, từ hội thảo bàn tròn về cấp vốn đến hội nghị chuyên đề hydrogen, tiếp tục mở rộng nền tảng đó ra khỏi phạm vi bảy doanh nghiệp sáng lập, quy tụ 140 người tham dự tại hội nghị ở Hà Nội.

Hội thảo chuyên đề về Hydrogen xanh do Trung tâm tổ chức quy tụ các chuyên gia đầu ngành.

Một phần không nhỏ trong diện tích showroom được dành riêng cho các hạng mục trình diễn công nghệ cao như: máy điện phân, mô hình trình diễn chuỗi giá trị hydrogen, bộ nghiên cứu pin nhiên liệu hydrogen, v.v., đủ để bất kỳ ai bước vào cũng có thể nhìn thấy toàn bộ chuỗi giá trị thu nhỏ.

Ông Björn Koslowski , Phó trưởng đại diện Phòng Công nghiệp và Thương mại Đức tại Việt Nam (AHK Việt Nam) tổ chức đứng ra kết nối cộng đồng doanh nghiệp Đức tại Việt Nam, mô tả logic đằng sau việc gom nhiều doanh nghiệp vào một đầu mối: "Với Trung tâm Hydrogen Xanh, chúng tôi muốn quy tụ toàn bộ know-how của những doanh nghiệp dẫn đầu ngành này vào một nơi, để giới thiệu các giải pháp mà các bên liên quan tại Việt Nam có thể áp dụng trong tương lai."

Ông Henri Wasnick, giám đốc Chương trình H2Uppp (GIZ Việt Nam) gọi đây là bằng chứng cho một thị trường vẫn còn ở giai đoạn sơ khai nhưng đã bắt đầu có người đặt cược.

"Đây vẫn là một 'đại dương xanh', một thị trường chưa được định hình rõ ràng nhưng lại nhận được sự quan tâm rất lớn từ khu vực tư nhân, cả trong nước lẫn quốc tế. Sự hiện diện của rất nhiều doanh nghiệp Việt Nam và Đức đã và đang hoạt động trong chuỗi giá trị hydrogen tại đây là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy cam kết với quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam," ông Henri chia sẻ.

Trình diễn công nghệ hydrogen xanh tại Trung tâm.

Nhân lực - Trụ cột để phát triển

Một nền tảng hợp tác công - tư chỉ đứng vững nếu có người đủ năng lực để vận hành lâu dài, vì vậy đào tạo chiếm một phần không nhỏ trong năm đầu tiên. Chỉ trong 1 năm, Trung tâm đã tổ chức 8 khoá đào tạo cho hơn 250 học viên. Có thể điểm qua các chương trình nổi bật, là bộ ba chương trình xây dựng năng lực về hydrogen xanh, Power-to-X và an toàn công nghiệp đã trang bị kiến thức kỹ thuật chuyên sâu cho các kỹ sư, chuyên gia đang làm việc trong ngành. Bên cạnh đó là các khóa cơ bản ba ngày tổ chức tại Hà Nội và TP.HCM, cùng một chương trình riêng dành cho Mạng lưới Phụ nữ ngành Năng lượng Việt Nam (WEVN).

Sinh viên trường ĐH Việt-Đức (VGU) tham gia cuộc thi tìm hiểu về hydrogen xanh.

Với nguồn nhân lực trẻ, một cuộc thi sáng tạo được tổ chức ngay tại VGU vào tháng 3 năm nay, nơi các đội sinh viên tự lập nhóm, đưa ra ý tưởng dự án hydrogen xanh và trình bày trực tiếp trước các doanh nghiệp, mở đường cho cơ hội thực tập và tuyển dụng sau này. Tiến sĩ Thomas Aulig, Phó hiệu trưởng VGU, xem đây là minh chứng cho triết lý đào tạo của trường: "Các chương trình học thuật của VGU đều có những quy chuẩn khắt khe về chất lượng, nhưng một phần trong bản sắc của chúng tôi cũng là cung cấp những giải pháp mang tính kỹ thuật. Để hiện thực được mục tiêu đó, việc hợp tác với những đơn vị hoạt động trong ngành là rất cần thiết, và Trung tâm Hydrogen Xanh cũng như những cuộc thi dành cho sinh viên là một ví dụ điển hình cho sự hợp tác giữa một trường đại học với những doanh nghiệp khác nhau đang hoạt động trong ngành này."

Nâng cao nhận thức cộng đồng: Đưa hydrogen xanh ra khỏi phòng hội thảo

Đào tạo chuyên sâu cho người trong ngành mới chỉ là một nửa câu chuyện. Để một ngành công nghiệp mới mẻ được hình thành và phát triển cần thêm cả nhận thức rộng rãi của cộng đồng chứ không riêng những bên tham gia vào ngành. Chỉ sau vài tháng thành lập, Trung tâm đã bắt đầu triển khai nhiều hoạt động từ trực tiếp tới trực tuyến để đưa các thông tin, kiến thức về hydrogen xanh nhiều hơn tới cộng đồng.

Gian hàng của Trung tâm tại sự kiện Earth Hour 2026 tại Hà Nội hay sự góp mặt tại Triển lãm năng lượng Solar and Storage Live tại TP. Hồ Chí Minh là những nỗ lực của đội ngũ trong việc đưa hydrogen tới gần hơn với đại chúng. Song song các hoạt động trực tiếp, Trung tâm triển khai chuỗi podcast mang tên "Đối thoại Chuyển dịch" xoay quanh các chủ đề về chuyển đổi trong ngành năng lượng, cơ hội cho doanh nghiệp, vai trò của các bên trong chuyển dịch năng lượng thu hút hàng trăm ngàn lượt xem. Hay chuỗi livestream mang tên "Công tắc xanh" nhận được hàng ngàn lượt xem và tương tác trực tiếp, cho thấy nỗ lực của trung tâm đã có kết quả bước đầu.

GIZ chuyển giao quản lý và vận hành Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam sang AHK. Ảnh: GIZ Việt Nam.

Ngày 23.9.2026, GIZ chính thức chuyển giao việc quản lý và vận hành Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam sang AHK, đánh dấu bước chuyển từ mô hình hợp tác công - tư sang mô hình tài trợ - một nền tảng do chính ngành công nghiệp vận hành. Từ đây, Trung tâm sẽ tập trung vào cung cấp thông tin thị trường, kết nối đối tác và phát triển kinh doanh cho toàn bộ hệ sinh thái hydrogen tại Việt Nam. Trong giai đoạn mới, AHK giữ vai trò dẫn dắt vận hành, VGU tiếp tục đồng hành ở mảng đào tạo nhân lực và trình diễn công nghệ. GIZ cũng sẽ tiếp tục sứ mệnh hỗ trợ và thúc đẩy các bên trong ngành công nghiệp hydrogen xanh của Việt Nam, không chỉ tại Trung tâm này mà trên toàn bộ thị trường đang hình thành.