Lời thú nhận đau lòng nhất trong phòng lọc máu! Một bác sĩ nổi tiếng với 25 năm kinh nghiệm tiết lộ "10 lý do chính gây hại cho thận của bạn"

“Bận quá, để khi nào rảnh sẽ đi khám”, “Tôi vẫn khỏe, có thấy đau ở đâu đâu”, “Thuốc này là thuốc nam nên chắc chắn lành”, hay “Uống nước ngọt cũng tính là uống nước”... Đây là những suy nghĩ rất quen thuộc trong cuộc sống hàng ngày. Bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường, sau 25 năm làm nghề, đã nghe vô số lời than thở đầy hối tiếc của bệnh nhân trong phòng chạy thận nhân tạo. Ông đã tổng hợp những lời nói đau lòng này thành danh sách 10 thói quen gây hại thận hàng đầu, cho thấy những thói quen hàng ngày tưởng chừng vô hại có thể dần dần làm suy yếu sức khỏe thận qua nhiều thập kỷ.

Đáng lưu ý, ngoại trừ một số trường hợp tổn thương thận cấp diễn tiến nhanh, suy thận mạn thường là kết quả của quá trình tổn thương kéo dài nhiều năm. Chính vì bệnh thận mạn giai đoạn đầu thường ít triệu chứng nên nhiều người vẫn chủ quan, cho đến khi phát hiện bất thường thì đã bỏ lỡ thời điểm can thiệp sớm.

Dưới đây là 10 thói quen và tâm lý thường gặp được bác sĩ Hồng Vĩnh Tường tổng hợp từ thực tế thăm khám.

10. “Uống nước nhiều lại phải đi vệ sinh, tôi không thích uống”

Không ít người cố tình hạn chế uống nước vì ngại phải đi vệ sinh, đặc biệt là người làm việc văn phòng hoặc thường xuyên phải di chuyển.

Tuy nhiên, cơ thể vẫn cần đủ nước để duy trì các hoạt động sinh lý bình thường. Thiếu nước kéo dài có thể làm tăng nguy cơ một số vấn đề về đường tiết niệu, trong đó có sỏi thận và nhiễm trùng đường tiết niệu ở những người dễ mắc.

Lượng nước mỗi người cần không hoàn toàn giống nhau mà phụ thuộc vào thời tiết, mức độ vận động, chế độ ăn và tình trạng sức khỏe. Vì vậy, thay vì cố nhịn uống nước, nên hình thành thói quen bổ sung nước phù hợp trong ngày.

9. “Thuốc nam, thảo dược thì chắc chắn bổ thận”

“Thuốc tự nhiên” không đồng nghĩa với “an toàn tuyệt đối”. Một số loại thảo dược không rõ nguồn gốc, sử dụng sai cách hoặc chứa thành phần không được kiểm soát có thể gây tổn thương gan, thận và nhiều cơ quan khác.

Đặc biệt, việc nghe theo những bài thuốc truyền miệng với mục đích “bổ thận”, “thải độc”, “tăng cường sinh lực” rồi tự ý sử dụng trong thời gian dài có thể tiềm ẩn rủi ro.

Nếu muốn sử dụng thuốc hoặc sản phẩm từ dược liệu, người dùng nên lựa chọn nguồn rõ ràng và tham khảo ý kiến nhân viên y tế, nhất là khi đang mắc bệnh nền hoặc dùng thuốc điều trị.

8. “Thuốc Tây hại thận nên tự ngừng thuốc”

Một quan niệm khác cũng khá phổ biến là cứ thuốc Tây thì sẽ gây hại cho thận. Vì lo tác dụng phụ, một số người tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc khi thấy sức khỏe ổn định.

Trong khi đó, tăng huyết áp và đường huyết cao kéo dài lại là những yếu tố có thể gây tổn thương mạch máu và chức năng thận. Với người mắc bệnh mạn tính, việc kiểm soát huyết áp, đường huyết và sử dụng thuốc đúng chỉ định đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Do đó, không nên tự ý ngừng thuốc chỉ vì lo thuốc “hại thận”. Nếu nghi ngờ thuốc đang sử dụng ảnh hưởng đến chức năng thận, cần trao đổi với bác sĩ để được đánh giá và điều chỉnh phù hợp.

7. “Đau đầu thì uống một viên thuốc giảm đau là xong”

Thuốc giảm đau giúp giải quyết nhanh những cơn đau thông thường nên rất dễ bị sử dụng tùy tiện. Tuy nhiên, một số thuốc giảm đau, đặc biệt nhóm NSAIDs, nếu sử dụng kéo dài hoặc không đúng cách có thể làm giảm lượng máu đến thận và làm tăng nguy cơ tổn thương thận cấp ở một số người.

Điều này không có nghĩa mọi trường hợp đều phải tránh thuốc giảm đau. Vấn đề nằm ở việc không nên tự ý dùng kéo dài, dùng liều cao hoặc kết hợp nhiều loại thuốc mà không được tư vấn.

6. “Nhà vệ sinh bên ngoài bẩn nên cố nhịn”

Thỉnh thoảng nhịn tiểu thường không đồng nghĩa với việc thận sẽ lập tức bị tổn thương. Tuy nhiên, nếu thường xuyên nhịn tiểu, gặp tình trạng khó tiểu hoặc liên tục bị nhiễm trùng đường tiết niệu, đó lại là vấn đề cần được tìm hiểu nguyên nhân.

Thay vì biến việc nhịn tiểu thành thói quen, hãy chú ý các tín hiệu của cơ thể và đi khám nếu tình trạng bất thường kéo dài.

5. “Nước ngọt, trà sữa cũng tính là uống nước”

Một ngày làm việc bận rộn, nhiều người có thể uống vài cốc trà sữa, nước ngọt hoặc đồ uống có đường nhưng lại gần như không uống nước lọc.

Tuy nhiên, đồ uống có đường không thể được xem là lựa chọn thay thế hoàn toàn cho nước lọc. Việc tiêu thụ quá nhiều đường và năng lượng trong thời gian dài có thể góp phần làm tăng nguy cơ thừa cân, rối loạn chuyển hóa và một số yếu tố liên quan đến sức khỏe thận.

Với đồ uống hàng ngày, nước lọc vẫn nên là lựa chọn chính.

4. “Ăn mặn thì uống thêm nước là được”

Đây là một trong những hiểu lầm dễ gặp. Một bữa ăn quá mặn không thể được “hóa giải” đơn giản bằng cách uống thêm vài cốc nước.

Natri dư thừa có thể làm tăng huyết áp và khiến thận phải xử lý lượng natri lớn hơn. Trong khi đó, tăng huyết áp kéo dài lại là một trong những yếu tố quan trọng liên quan đến tổn thương thận.

Vì vậy, thay vì ăn mặn rồi tìm cách bù lại bằng nước, điều quan trọng hơn là chủ động giảm lượng muối trong khẩu phần ăn.

3. “Kết quả khám sức khỏe có chỉ số bất thường nhưng chưa thấy khó chịu gì, cứ theo dõi đã”

Đây là tâm lý đặc biệt đáng lưu ý bởi bệnh thận mạn giai đoạn sớm thường không có triệu chứng rõ ràng.

Một người vẫn ăn uống, làm việc và sinh hoạt bình thường không có nghĩa chức năng thận chắc chắn hoàn toàn khỏe mạnh. Một số xét nghiệm như creatinine máu, eGFR hay xét nghiệm nước tiểu tìm protein có thể giúp phát hiện những dấu hiệu bất thường sớm hơn.

Vì vậy, nếu kết quả khám sức khỏe xuất hiện chỉ số bất thường, không nên tự kết luận rằng “không đau thì không sao”. Cần trao đổi với bác sĩ để biết liệu có cần kiểm tra lại hoặc theo dõi thêm hay không.

2. “Mất ngủ một chút cũng không sao”

Giấc ngủ thường là yếu tố bị hy sinh đầu tiên khi công việc bận rộn. Tuy nhiên, thiếu ngủ kéo dài có thể ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh của sức khỏe, trong đó có huyết áp và chuyển hóa - những yếu tố liên quan mật thiết đến nguy cơ bệnh thận.

Nếu tình trạng mất ngủ kéo dài hoặc thường xuyên thức khuya, thay vì chỉ tìm cách “chịu đựng”, nên tìm nguyên nhân và điều chỉnh lối sống phù hợp.

1. “Bận quá, để sau này đi khám cũng được”

Đây có thể là “cái cớ” khiến nhiều người đánh mất cơ hội phát hiện bệnh sớm.

Một số bệnh lý thận tiến triển âm thầm trong thời gian dài. Khi cơ thể bắt đầu xuất hiện những biểu hiện rõ rệt như phù, mệt mỏi, thay đổi lượng nước tiểu hoặc các triệu chứng khác, chức năng thận có thể đã suy giảm đáng kể.

Bởi vậy, với những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, tiền sử gia đình mắc bệnh thận hoặc từng có bất thường trong xét nghiệm, việc kiểm tra sức khỏe định kỳ càng quan trọng.

Bảo vệ thận không nhất thiết bắt đầu bằng những điều phức tạp. Đôi khi đó chỉ là uống đủ nước, bớt ăn mặn, hạn chế đồ uống nhiều đường, không tự ý dùng thuốc và quan trọng nhất là đừng bỏ qua những bất thường được phát hiện qua khám sức khỏe. Với bệnh thận, “chưa thấy triệu chứng” không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với “không có vấn đề”.