5 kiểu uống nước "phá thận", hại sức khỏe nhưng nhiều người Việt làm vô tư, còn tưởng tốt

Nước là yếu tố bắt buộc cho sự sống. Với thận, nước đóng vai trò như môi trường hòa tan, giúp các nephron (đơn vị lọc của thận) loại bỏ độc tố và chất thải qua nước tiểu. Theo Tổ chức Thận Quốc gia Mỹ (National Kidney Foundation), thận của một người trưởng thành lọc khoảng 120 đến 150 lít máu mỗi ngày để tái hấp thu dưỡng chất và xả ra từ 1 đến 2 lít nước tiểu.

Mặc dù bổ sung đủ nước là điều bắt buộc, các chuyên gia y tế cảnh báo rằng thói quen uống nước sai cách có thể gây tổn hại cho hệ tim mạch và cơ quan bài tiết nghiêm trọng không kém gì việc lạm dụng rượu bia. Dưới đây là 4 thói quen uống nước sai lầm nguy hiểm mà người dân thường mắc phải trong đời sống hằng ngày:

1. Uống nước muối loãng vào buổi sáng sớm khi vừa thức dậy

Nhiều người rỉ tai nhau phương pháp uống một ly nước muối loãng ngay sau khi ngủ dậy để "thanh lọc đường ruột". Tuy nhiên, dưới góc độ sinh lý học y khoa, đây là một thói quen gây hại trực tiếp cho thận và huyết áp.

Sau một đêm dài từ 7 đến 8 tiếng không được bổ sung chất lỏng, cơ thể con người rơi vào trạng thái mất nước sinh lý nhẹ. Lúc này, độ nhớt của máu đạt mức cao nhất trong ngày. Ts.Bs Joseph Vassalotti, chuyên gia Thận học tại Trường Y Icahn ở Mount Sinai (New York, Mỹ) chỉ ra rằng: "Việc nạp thêm ion natri vào thời điểm cơ thể đang thiếu nước sẽ làm tăng áp suất thẩm thấu trong máu đột ngột".

Khi đó, các tế bào buộc phải giải phóng nước để cân bằng nồng độ, khiến tình trạng mất nước nội bào thêm trầm trọng. Đôi thận lập tức bị đẩy vào trạng thái làm việc quá tải nhằm đào thải lượng muối thừa ra ngoài. Tình trạng này kéo dài làm tăng áp lực lọc tại cầu thận, kích hoạt cơn tăng huyết áp bùng phát và làm gia tăng nguy cơ suy giảm chức năng thận mạn tính ở người trung niên.

2. Chờ đến khi khát khô mới uống nước

Nhiều người bận rộn thường quên mất việc bổ sung nước và chỉ tìm đến ly nước khi cổ họng đã khát khô. Đây là thói quen không tốt!

Theo Trường Y tế Công cộng Harvard T.H. Chan (Mỹ), cảm giác khát xuất hiện khi cơ thể đã bị mất từ 1 đến 2% tổng lượng nước cần thiết. Việc uống dồn dập vài trăm mililit nước chỉ trong vài giây sẽ khiến chất lỏng hấp thu nhanh qua niêm mạc ruột vào máu, làm thể tích tuần hoàn tăng vọt đột ngột.

Khi ở trong trạng thái thiếu nước kéo dài, nồng độ máu cô đặc lại làm gia tăng độ nhớt, buộc tim phải co bóp mạnh hơn để duy trì tuần hoàn. Đồng thời, các tế bào thận cũng rơi vào tình trạng thiếu dịch lọc, khiến quá trình đào thải độc tố bị cản trở. Việc duy trì thói quen nhịn uống thường xuyên làm gia tăng nguy cơ hình thành sỏi thận và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận mạn tính.

3. Uống quá nhanh và dồn dập lượng lớn nước cùng lúc

Thói quen cầm ly nước lớn uống ừng ực dồn dập cho đến khi căng bụng là hành động gây áp lực cực kỳ nguy hiểm cho hệ tuần hoàn và cơ quan bài tiết. Nhất là nếu bạn chờ rất khát rồi mới uống.

Việc nạp hàng trăm mililit chất lỏng chỉ trong vài giây khiến nước tràn qua niêm mạc ruột đi thẳng vào máu, làm thể tích tuần hoàn tăng vọt một cách đột ngột. Ts.Bs Joseph Vassalotti, cảnh báo rằng sự biến động thể tích quá nhanh khiến áp lực tại các cầu thận tăng cao, buộc đôi thận phải căng mình hoạt động hết công suất để xử lý lượng dịch thừa.

Nguy hiểm hơn, việc dồn dập nạp quá nhiều nước tự do trong thời gian ngắn sẽ làm loãng nhanh nồng độ natri huyết tương, gây ra hiện tượng ngộ độc nước (hạ natri máu cấp tính). Khi đó, nước bị đẩy vào bên trong tế bào khiến chúng sưng phồng, dẫn đến các triệu chứng đau đầu, buồn nôn, chóng mặt và rối loạn điện giải nghiêm trọng.

4. Thói quen uống nước quá nóng trên 65 độ C

Không ít người có thói quen uống nước rất nóng vì cho rằng nhiệt độ cao giúp "diệt khuẩn" và "làm ấm dạ dày". Tuy nhiên, đây lại là tác nhân tàn phá niêm mạc và hệ thống tuần hoàn cục bộ.

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp các loại đồ uống nóng trên 65 độ C vào nhóm 2A (nhóm chất có khả năng gây ung thư cho người). Niêm mạc thực quản và khoang miệng của con người rất mỏng mảnh, chỉ chịu đựng được nhiệt độ từ 40 đến 50 độ C. Uống nước vượt quá ngưỡng này gây ra tổn thương bỏng nhiệt lặp đi lặp lại, dẫn đến viêm mạn tính và biến đổi tế bào.

Ngoài ra, việc tiếp xúc với nước nóng nhiệt độ cao làm hệ thống mạch máu vùng hầu họng và dạ dày co giãn bất thường. Sự biến động đột ngột này có thể gián tiếp ảnh hưởng đến huyết áp toàn thân, buộc hệ thần kinh giao cảm và thận phải liên tục điều chỉnh để giữ ổn định tuần hoàn.

5. Uống nước quá nhiều, vượt xa khả năng đào thải của thận

"Càng uống nhiều nước càng tốt cho thận" là một trong những sai lầm phổ biến nhất, nghe qua tưởng hợp lý nhưng thực chất lại độc hại.

Thực tế, thận của một người trưởng thành khỏe mạnh có giới hạn tốc độ lọc và đào thải tối đa khoảng 0.7 đến 1 lít nước mỗi giờ. Ts.Bs Joseph Vassalotti cho biết: "Thận không phải là những ống nước cần phải dội rửa liên tục bằng lượng nước khổng lồ. Thận là cơ quan điều hòa tinh vi".

Khi bạn cố gắng ép bản thân uống 4 đến 5 lít nước mỗi ngày mà không vận động hay đổ mồ hôi nhiều, thận sẽ rơi vào tình trạng quá tải kéo dài. Việc phải làm việc liên tục không nghỉ để bài tiết lượng nước thừa làm suy giảm khả năng cô đặc nước tiểu của các ống thận.

Hậu quả là người bệnh phải đi tiểu đêm nhiều lần, gián đoạn giấc ngủ và bào mòn chức năng của bộ lọc theo thời gian. Đồng thời, việc thừa nước còn làm loãng các enzym tiêu hóa trong dạ dày, gây cản trở quá trình hấp thu chất dinh dưỡng.

Tổng hợp